ตารางอ้างอิงค่ามาตรฐาน อุณหภูมิการเผา ผลผลิตตามชนิดเตา อัตราเจือจางน้ำส้มควันไม้ อัตราใส่ไบโอชาร์ อภิธานศัพท์ 30 คำ และหน่วยงานที่ต้องติดต่อ ค้นหาได้ทั้งหน้าโดยไม่ต้องเปิดทีละบทความ
ไม่พบคำที่ค้นหา ลองใช้คำที่สั้นลง เช่น เถ้า ลำไย เตา หรือ ไบโอชาร์
| ค่า | เกณฑ์ที่ดี | วิธีวัดและความหมาย |
|---|---|---|
| ความชื้น | ≤ 8% | อบ 105°C จนน้ำหนักคงที่ สูงไปทำให้จุดยาก มีควัน และน้ำหนักหลอก |
| สารระเหย | ≤ 15–20% | เผา 950°C 6 นาทีไม่มีอากาศ สูงคือถ่านดิบ ควันเยอะและไหม้เร็ว |
| เถ้า | ≤ 3–4% | เผา 750°C จนน้ำหนักคงที่ สูงแปลว่ามีดินทรายหรือเปลือกปน |
| คาร์บอนคงตัว | ≥ 70–78% | คำนวณจาก 100 ลบสามค่าข้างต้น ตัวชี้วัดสำคัญที่สุด |
| ค่าความร้อน | 6,500–7,500 cal/g | Bomb calorimeter ตาม ASTM D5865 |
| ผลผลิต | ≥ 25% | น้ำหนักถ่านหารด้วยน้ำหนักไม้แห้ง วัดได้ด้วยตาชั่งอย่างเดียว |
| ดัชนีแตกร่วน | 0.5–1.0 | ปล่อยตกจากความสูง 2 เมตร แล้วชั่งส่วนที่ยังคงขนาด |
| ระยะ | อุณหภูมิปากปล่อง | สีและกลิ่นควัน | สิ่งที่ต้องทำ |
|---|---|---|---|
| 1 ไล่ความชื้น | 40–80°C | ขาวหนา กลิ่นไอน้ำ | เร่งไฟเต็มที่ เปิดช่องอากาศเต็ม 2–5 ชั่วโมง |
| 2 เริ่มสลายตัว | 80–150°C | ขาวขุ่น กลิ่นเปรี้ยวฉุน | เริ่มเก็บน้ำส้มควันไม้ ลดไฟลง |
| 3 คายความร้อน | 150–250°C | เทาอมเหลือง เริ่มบาง | หยุดเก็บน้ำส้มที่ 150°C ลดอากาศเข้า |
| 4 ปรับปรุงคุณภาพ | 250°C ขึ้นไป | ฟ้าจางหรือใส | ปล่อยต่ออีก 30–60 นาที |
| 5 ปิดเตา | — | ควันหมด | อุดทุกช่องด้วยดินเหนียว รอ 12–24 ชั่วโมง ห้ามเปิด |
| ชนิดเตา | ผลผลิต | เวลา/รอบ | ต้นทุนสร้างโดยประมาณ |
|---|---|---|---|
| หลุมดิน / สุมกอง | 8–15% | 3–7 วัน | เกือบ 0 บาท ควันมากที่สุด เก็บน้ำส้มไม่ได้ |
| เตาถัง 200 ลิตร | 20–28% | 1–1.5 วัน | 1,500–3,500 บาท เหมาะเป็นเตาเริ่มต้น |
| เตาอิฐก่อทรงโดม | 25–32% | 3–6 วัน | 8,000–30,000 บาท ทนหลายสิบปี |
| เตา Retort สองห้อง | 28–35% | 12–24 ชม. | 6,000–40,000 บาท ควันน้อยที่สุด |
| เตา TLUD | 18–25% | 3–5 ชม. | 500–5,000 บาท ใช้เศษวัสดุเกษตรได้ |
| ไม้ | ความแรงกลิ่น | ระยะเวลาไฟ | เมนูที่เข้ากันที่สุด |
|---|---|---|---|
| ลิ้นจี่ | เบา | ปานกลาง | ปลา อาหารทะเล เนื้อสัตว์ขาว ผักย่าง |
| ลำไย | ปานกลาง | ยาวที่สุด | เตาพิซซ่า สเต๊ก งานย่างช้าที่ต้องคุมอุณหภูมิ |
| มะม่วง | เข้ม | ปานกลาง | หมู ซี่โครง ไก่ และงานรมควัน |
| มะขาม | ปานกลาง | สั้นแต่แรง | เนื้อแดงชิ้นหนา การย่างไฟแรง |
| การใช้งาน | อัตราส่วน | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|
| ฆ่าเชื้อและแมลงในดิน | 1 : 20 | ทำก่อนเพาะปลูกอย่างน้อย 10 วัน ห้ามปลูกทันที |
| ราดทำลายปลวกและมด | 1 : 20 | ราดเฉพาะจุด ไม่ราดทั่วแปลงที่มีพืช |
| ป้องกันปลวก ตะขาบ กิ้งกือ | 1 : 50 | ราดเป็นแนวกันชนรอบบ้านหรือโรงเรือน |
| ดับกลิ่นคอกสัตว์ | 1 : 100 – 1 : 200 | พ่นบนวัสดุรองพื้น ลดแอมโมเนียและแมลงวัน |
| ไล่แมลง พ่นใบ | 1 : 200 | พ่นเช้าหรือเย็น เลี่ยงแดดจัด ซ้ำทุก 7–10 วัน |
| เร่งการเจริญเติบโต | 1 : 500 – 1 : 1,000 | ราดโคนต้น ใช้ร่วมกับปุ๋ยหมักได้ |
| แช่เมล็ดพันธุ์ | 1 : 500 | แช่ไม่เกิน 12 ชั่วโมง |
| การใช้งาน | อัตราแนะนำ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ปรับปรุงดินแปลงผัก | 1–2 กก./ตร.ม. | คลุกดินชั้นบน 10–15 ซม. |
| หลุมปลูกไม้ผล | 2–5 กก./หลุม | ผสมกับดินปลูก |
| วัสดุปลูกในกระถาง | 5–15% โดยปริมาตร | ผสมให้ทั่วก่อนใช้ |
| การชาร์จก่อนใช้ | ปุ๋ยคอก 1:1 – 1:3 | หมัก 2–4 สัปดาห์ รักษาความชื้นตลอด |
| ค่า pH ที่เหมาะสม | 7–10 | เป็นด่าง ช่วยแก้ดินกรด |
| ค่าการนำไฟฟ้า | < 4 dS/m | สูงเกินทำให้รากไหม้ |
| ประเภท | อุณหภูมิเผา | ระยะเวลาไฟ | ช่วงราคาต่อกิโลกรัม |
|---|---|---|---|
| ถ่านดำทั่วไป | 400–600°C | สั้น | 15–35 บาท |
| ถ่านดำเกรดสูง | 400–500°C คุมแม่น | 2–3 ชม. | 50–110 บาท |
| ถ่านขาวผลิตในไทย | มากกว่า 1,000°C | 5–6 ชม. | 130–200 บาท |
| บินโชตันนำเข้า | มากกว่า 1,000°C | 5–6 ชม. | หลักพันบาท |
| ถ่านอัดแท่ง | ตามวัตถุดิบ | 3–5 ชม. | 20–45 บาท |
| หน่วย | ค่าเทียบเท่า |
|---|---|
| 1 แคลอรีต่อกรัม (cal/g) | = 1 กิโลแคลอรีต่อกิโลกรัม (kcal/kg) |
| 1 เมกะจูลต่อกิโลกรัม (MJ/kg) | ≈ 239 แคลอรีต่อกรัม |
| ถ่านคุณภาพดี 7,000 cal/g | ≈ 29.3 MJ/kg |
| ความหนาแน่นถ่านไม้เนื้อแข็ง | 250–400 กก. ต่อลูกบาศก์เมตร |
| ไม้แห้ง 100 กก. ในเตาปิดที่ดี | ได้ถ่าน 25–33 กก. และน้ำส้มควันไม้ใช้ได้จริง 3–6 ลิตร |
คำที่พบบ่อยในวงการถ่าน ไม้ และไฟ พร้อมคำภาษาอังกฤษสำหรับใช้ค้นข้อมูลต่อ
การสลายตัวของไม้ด้วยความร้อนในสภาวะที่ออกซิเจนเข้าถึงได้จำกัด ทำให้ไม้ไม่ถูกเผาไหม้เป็นขี้เถ้า แต่แตกสลายจากภายในจนเหลือโครงคาร์บอน คือกระบวนการที่เปลี่ยนไม้เป็นถ่าน
สัดส่วนคาร์บอนที่เหลืออยู่หลังหักความชื้น สารระเหย และเถ้าออกแล้ว เป็นตัวชี้วัดคุณภาพถ่านที่สำคัญที่สุด ยิ่งสูงไฟยิ่งทนและให้ความร้อนสูง คำนวณจาก 100 ลบด้วยสามค่าที่เหลือ
สารที่ระเหยออกเมื่อถ่านถูกความร้อน ถ้าเหลือมากแปลว่าเปลี่ยนสภาพไม่สมบูรณ์ ทำให้เกิดควันและกลิ่นขณะใช้งาน วัดโดยเผาที่ 950 องศาเซลเซียส 6 นาทีในสภาวะไม่มีอากาศ
ส่วนที่เป็นแร่ธาตุซึ่งเผาต่อไม่ได้ มาจากดินที่ต้นไม้ดูดขึ้นมาและสิ่งเจือปน ยิ่งสูงยิ่งได้เนื้อถ่านจริงน้อยและต้องทำความสะอาดเตาบ่อย วัดโดยเผาที่ 750 องศาเซลเซียส
พลังงานที่ได้ต่อน้ำหนัก วัดด้วยเครื่อง Bomb Calorimeter หน่วยที่ใช้บ่อยคือแคลอรีต่อกรัม หรือเมกะจูลต่อกิโลกรัม
อัตราส่วนน้ำหนักถ่านที่ได้ต่อน้ำหนักไม้แห้งที่ใส่เข้าเตา คิดเป็นร้อยละ วัดได้ด้วยตาชั่งอย่างเดียว จึงเป็นตัวชี้วัดที่ชุมชนใช้ได้ทันที
ค่าที่บอกความแข็งแรงของถ่านเมื่อถูกกระแทก ทดสอบโดยปล่อยถ่านจากความสูงกำหนดแล้วชั่งส่วนที่ยังคงขนาด ยิ่งใกล้ 1 ยิ่งทนต่อการขนส่ง
ถ่านที่เปลี่ยนสภาพไม่หมด สังเกตจากแกนกลางเป็นสีน้ำตาลหรือเหลืองเมื่อหักดู ให้ควันและกลิ่นฉุนเมื่อถูกความร้อน จุดติดยากและไฟไม่ทน
ถ่านที่เผาเกิน 1,000 องศาเซลเซียส แล้วคราดออกมาดับนอกเตาด้วยขี้เถ้าผสมดิน ทำให้เนื้อยุบตัวแน่นและผิวนอกมีสีขาวนวล เคาะแล้วเสียงกังวานเหมือนโลหะ
ถ่านขาวที่ผลิตในญี่ปุ่นด้วยกรรมวิธีดั้งเดิมตั้งแต่ยุคเอโดะ วัตถุดิบหลักคือไม้โอ๊กอูบาเมะจากจังหวัดวากายามะ ก้อนเดียวไหม้ได้นาน 5–6 ชั่วโมง
ถ่านที่ผลิตจากผงถ่านหรือวัสดุเหลือใช้ นำมาบดผสมตัวประสานแล้วอัดขึ้นรูป จุดแข็งคือขนาดเท่ากันทุกก้อนทำให้ไฟนิ่ง แต่มีเถ้ามากกว่าและไม่ให้กลิ่นไม้
ถ่านที่ผ่านการกระตุ้นด้วยไอน้ำหรือสารเคมีที่อุณหภูมิสูง ทำให้มีพื้นที่ผิวมหาศาล ใช้ดูดซับสารในการกรองน้ำและอากาศ ไม่ใช่ถ่านหุงต้ม
ถ่านที่ผลิตเพื่อใส่ลงดินโดยเฉพาะ ช่วยให้ดินอุ้มน้ำ เก็บธาตุอาหาร และเป็นที่อยู่ของจุลินทรีย์ สลายตัวช้ามากจึงถือเป็นการกักเก็บคาร์บอนระยะยาว
การหมักไบโอชาร์กับปุ๋ยคอกหรือน้ำหมักก่อนใส่ลงดิน เพื่อให้รูพรุนอิ่มตัวด้วยธาตุอาหารก่อน ถ้าไม่ทำ ไบโอชาร์จะดูดธาตุอาหารจากดินจนพืชขาดในฤดูแรก
ของเหลวที่ได้จากการควบแน่นควันในช่วงอุณหภูมิปากปล่อง 80–150 องศาเซลเซียส มีสารประกอบกว่า 200 ชนิด ต้องพักตกตะกอนอย่างน้อย 90 วันก่อนใช้
น้ำมันดินที่ปนมากับน้ำส้มควันไม้ดิบ มีสาร PAHs สูง อุดปากใบพืช ต้องแยกออกด้วยการพักตกตะกอนจนแยกชั้น
กลุ่มสารก่อมะเร็งที่เกิดจากการเผาไหม้ไม่สมบูรณ์ ในการปิ้งย่างเกิดจากไขมันที่หยดลงถ่านแล้วกลายเป็นควันลอยกลับขึ้นมาเกาะอาหาร
ก๊าซไม่มีสีไม่มีกลิ่นจากการเผาไหม้คาร์บอนไม่สมบูรณ์ แย่งที่ออกซิเจนในการลำเลียงไปเลี้ยงเซลล์ ทำให้ปวดหัว คลื่นไส้ หมดสติ และเสียชีวิตได้ในที่อับอากาศ
เตาที่ควบคุมปริมาณอากาศเข้าได้ตลอดรอบการเผา ให้ผลผลิตสูงกว่าการสุมกองสองถึงสามเท่าและปล่อยควันน้อยกว่ามาก
เตาสองห้องที่ไม้อยู่ในห้องปิดสนิท ก๊าซที่เกิดขึ้นถูกดึงกลับมาเผาเป็นเชื้อเพลิงให้ตัวเอง ให้ผลผลิตสูงสุดและควันน้อยที่สุด
เตาที่จุดไฟจากด้านบนแล้วปล่อยให้ไฟลามลง อากาศไหลขึ้นผ่านชั้นวัสดุ เหมาะกับเศษวัสดุเกษตรชิ้นเล็กอย่างแกลบและซังข้าวโพด
กระบอกโลหะมีตะแกรงรองภายในและรูอากาศรอบฐาน บังคับให้ความร้อนไหลขึ้นตรงผ่านกองถ่าน ทำให้ถ่านติดทั่วถึงโดยไม่ต้องพัด
การกองถ่านไว้เพียงครึ่งเดียวของเตา เหลืออีกครึ่งว่างไว้เป็นโซนความร้อนอ้อม ใช้ซีลผิวฝั่งหนึ่งและทำให้สุกถึงข้างในอีกฝั่ง ช่วยลด PAHs ด้วย
มาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน ข้อกำหนดด้านคุณภาพที่สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมออกให้เหมาะกับผลิตภัณฑ์ชุมชน เพื่อยกระดับคุณภาพให้เป็นที่ยอมรับ
นิยามตามพระราชบัญญัติป่าไม้ ซึ่งรวมถึงไม้ ส่วนต่าง ๆ ของไม้ ถ่านไม้ น้ำมันไม้ และยางไม้ โดยระบุว่าหมายความรวมถึงถ่านไม้ที่บุคคลทำขึ้นด้วย
ค่าธรรมเนียมที่เรียกเก็บจากการทำไม้หวงห้าม โดยกฎหมายระบุว่าถ่านที่ทำจากไม้หวงห้ามคิดอัตราเป็นสองเท่าของอัตราไม้ฟืนหรือไม้เผาถ่าน
หมายเลขสินค้าอันตรายของถ่านในการขนส่ง จัดอยู่ในกลุ่มของแข็งที่ลุกติดไฟได้เอง เพราะถ่านดูดซับออกซิเจนแล้วคายความร้อนจนสะสมได้ในตู้ปิด
กลไกลดก๊าซเรือนกระจกภาคสมัครใจของไทย ดำเนินการโดยองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก ใช้เป็นเส้นทางขอรับรองคาร์บอนเครดิตในประเทศ
ผู้ประเมินภายนอกที่ขึ้นทะเบียนแล้ว ทำหน้าที่ตรวจสอบความใช้ได้ของโครงการและทวนสอบปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่ลดหรือกักเก็บได้
รหัสที่ระบุชนิดไม้ วันที่เผา และรอบการเผาของถ่านแต่ละถุง ทำให้ตรวจสอบย้อนกลับไปถึงใบบันทึกการเผาและแหล่งที่มาของไม้ได้
ใครดูแลเรื่องอะไร เพื่อไม่ให้เสียเวลาเดินผิดที่
ออกและรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน มผช. ยื่นคำขอได้ที่ สมอ. หรือสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัด
หนังสือรับรองไม้ ผลิตภัณฑ์ไม้ และถ่านไม้ เพื่อการค้าและการส่งออก รวมถึงคำแนะนำเรื่องแหล่งที่มาของไม้
ดูแลกลไก T-VER ตั้งแต่การขึ้นทะเบียนโครงการ การทวนสอบ ไปจนถึงระบบทะเบียนคาร์บอนเครดิต
จดทะเบียนวิสาหกิจชุมชนด้วยแบบคำขอ สวช.01 ทั้งที่สำนักงานและผ่านระบบออนไลน์
รับทดสอบตัวอย่างตามรายการมาตรฐาน เช่น ความชื้น ค่าความร้อน และปริมาณเถ้า
อนุมัติการเผาในช่วงประกาศห้ามเผา ผ่านการลงทะเบียนล่วงหน้าอย่างน้อย 3 วัน
ให้คำแนะนำและรับคำขอ มผช. ในระดับจังหวัด
วิเคราะห์ค่า pH ค่าการนำไฟฟ้า และธาตุอาหารในดิน สำหรับงานไบโอชาร์
บทความเรื่องเดียวกันอาจอยู่ในหลายกลุ่ม เพราะเรื่องไฟไม่ได้แยกกันเด็ดขาด
คำตอบสั้นสำหรับคำถามที่ถูกถามบ่อยที่สุด ถ้าต้องการรายละเอียดให้กดเข้าบทความที่เกี่ยวข้อง
ขอชุดทดลองพร้อมผลวัดค่าของล็อตนั้น ไปเทียบกับถ่านที่ใช้อยู่