FYRAVA LIBRARY · คลังความรู้

ทุกตัวเลขที่ต้องใช้
รวมไว้ในหน้าเดียว

ตารางอ้างอิงค่ามาตรฐาน อุณหภูมิการเผา ผลผลิตตามชนิดเตา อัตราเจือจางน้ำส้มควันไม้ อัตราใส่ไบโอชาร์ อภิธานศัพท์ 30 คำ และหน่วยงานที่ต้องติดต่อ ค้นหาได้ทั้งหน้าโดยไม่ต้องเปิดทีละบทความ

อัปเดตสิงหาคม 25698 ตารางอ้างอิงอ้างอิงงานวิจัย 20+ ฉบับ30 คำศัพท์

ไม่พบคำที่ค้นหา ลองใช้คำที่สั้นลง เช่น เถ้า ลำไย เตา หรือ ไบโอชาร์

Reference Tables

ตารางอ้างอิงด่วน

ค่ามาตรฐานคุณภาพถ่าน

ค่าเกณฑ์ที่ดีวิธีวัดและความหมาย
ความชื้น≤ 8%อบ 105°C จนน้ำหนักคงที่ สูงไปทำให้จุดยาก มีควัน และน้ำหนักหลอก
สารระเหย≤ 15–20%เผา 950°C 6 นาทีไม่มีอากาศ สูงคือถ่านดิบ ควันเยอะและไหม้เร็ว
เถ้า≤ 3–4%เผา 750°C จนน้ำหนักคงที่ สูงแปลว่ามีดินทรายหรือเปลือกปน
คาร์บอนคงตัว≥ 70–78%คำนวณจาก 100 ลบสามค่าข้างต้น ตัวชี้วัดสำคัญที่สุด
ค่าความร้อน6,500–7,500 cal/gBomb calorimeter ตาม ASTM D5865
ผลผลิต≥ 25%น้ำหนักถ่านหารด้วยน้ำหนักไม้แห้ง วัดได้ด้วยตาชั่งอย่างเดียว
ดัชนีแตกร่วน0.5–1.0ปล่อยตกจากความสูง 2 เมตร แล้วชั่งส่วนที่ยังคงขนาด

อุณหภูมิ สีควัน และสิ่งที่ต้องทำ

ระยะอุณหภูมิปากปล่องสีและกลิ่นควันสิ่งที่ต้องทำ
1 ไล่ความชื้น40–80°Cขาวหนา กลิ่นไอน้ำเร่งไฟเต็มที่ เปิดช่องอากาศเต็ม 2–5 ชั่วโมง
2 เริ่มสลายตัว80–150°Cขาวขุ่น กลิ่นเปรี้ยวฉุนเริ่มเก็บน้ำส้มควันไม้ ลดไฟลง
3 คายความร้อน150–250°Cเทาอมเหลือง เริ่มบางหยุดเก็บน้ำส้มที่ 150°C ลดอากาศเข้า
4 ปรับปรุงคุณภาพ250°C ขึ้นไปฟ้าจางหรือใสปล่อยต่ออีก 30–60 นาที
5 ปิดเตาควันหมดอุดทุกช่องด้วยดินเหนียว รอ 12–24 ชั่วโมง ห้ามเปิด

ผลผลิตและต้นทุนตามชนิดเตา

ชนิดเตาผลผลิตเวลา/รอบต้นทุนสร้างโดยประมาณ
หลุมดิน / สุมกอง8–15%3–7 วันเกือบ 0 บาท ควันมากที่สุด เก็บน้ำส้มไม่ได้
เตาถัง 200 ลิตร20–28%1–1.5 วัน1,500–3,500 บาท เหมาะเป็นเตาเริ่มต้น
เตาอิฐก่อทรงโดม25–32%3–6 วัน8,000–30,000 บาท ทนหลายสิบปี
เตา Retort สองห้อง28–35%12–24 ชม.6,000–40,000 บาท ควันน้อยที่สุด
เตา TLUD18–25%3–5 ชม.500–5,000 บาท ใช้เศษวัสดุเกษตรได้

ชนิดไม้กับการใช้งาน

ไม้ความแรงกลิ่นระยะเวลาไฟเมนูที่เข้ากันที่สุด
ลิ้นจี่เบาปานกลางปลา อาหารทะเล เนื้อสัตว์ขาว ผักย่าง
ลำไยปานกลางยาวที่สุดเตาพิซซ่า สเต๊ก งานย่างช้าที่ต้องคุมอุณหภูมิ
มะม่วงเข้มปานกลางหมู ซี่โครง ไก่ และงานรมควัน
มะขามปานกลางสั้นแต่แรงเนื้อแดงชิ้นหนา การย่างไฟแรง

อัตราเจือจางน้ำส้มควันไม้

การใช้งานอัตราส่วนข้อควรระวัง
ฆ่าเชื้อและแมลงในดิน1 : 20ทำก่อนเพาะปลูกอย่างน้อย 10 วัน ห้ามปลูกทันที
ราดทำลายปลวกและมด1 : 20ราดเฉพาะจุด ไม่ราดทั่วแปลงที่มีพืช
ป้องกันปลวก ตะขาบ กิ้งกือ1 : 50ราดเป็นแนวกันชนรอบบ้านหรือโรงเรือน
ดับกลิ่นคอกสัตว์1 : 100 – 1 : 200พ่นบนวัสดุรองพื้น ลดแอมโมเนียและแมลงวัน
ไล่แมลง พ่นใบ1 : 200พ่นเช้าหรือเย็น เลี่ยงแดดจัด ซ้ำทุก 7–10 วัน
เร่งการเจริญเติบโต1 : 500 – 1 : 1,000ราดโคนต้น ใช้ร่วมกับปุ๋ยหมักได้
แช่เมล็ดพันธุ์1 : 500แช่ไม่เกิน 12 ชั่วโมง

อัตราการใส่ไบโอชาร์

การใช้งานอัตราแนะนำหมายเหตุ
ปรับปรุงดินแปลงผัก1–2 กก./ตร.ม.คลุกดินชั้นบน 10–15 ซม.
หลุมปลูกไม้ผล2–5 กก./หลุมผสมกับดินปลูก
วัสดุปลูกในกระถาง5–15% โดยปริมาตรผสมให้ทั่วก่อนใช้
การชาร์จก่อนใช้ปุ๋ยคอก 1:1 – 1:3หมัก 2–4 สัปดาห์ รักษาความชื้นตลอด
ค่า pH ที่เหมาะสม7–10เป็นด่าง ช่วยแก้ดินกรด
ค่าการนำไฟฟ้า< 4 dS/mสูงเกินทำให้รากไหม้

เปรียบเทียบประเภทถ่าน

ประเภทอุณหภูมิเผาระยะเวลาไฟช่วงราคาต่อกิโลกรัม
ถ่านดำทั่วไป400–600°Cสั้น15–35 บาท
ถ่านดำเกรดสูง400–500°C คุมแม่น2–3 ชม.50–110 บาท
ถ่านขาวผลิตในไทยมากกว่า 1,000°C5–6 ชม.130–200 บาท
บินโชตันนำเข้ามากกว่า 1,000°C5–6 ชม.หลักพันบาท
ถ่านอัดแท่งตามวัตถุดิบ3–5 ชม.20–45 บาท

หน่วยและการแปลงหน่วยที่ใช้บ่อย

หน่วยค่าเทียบเท่า
1 แคลอรีต่อกรัม (cal/g)= 1 กิโลแคลอรีต่อกิโลกรัม (kcal/kg)
1 เมกะจูลต่อกิโลกรัม (MJ/kg)≈ 239 แคลอรีต่อกรัม
ถ่านคุณภาพดี 7,000 cal/g≈ 29.3 MJ/kg
ความหนาแน่นถ่านไม้เนื้อแข็ง250–400 กก. ต่อลูกบาศก์เมตร
ไม้แห้ง 100 กก. ในเตาปิดที่ดีได้ถ่าน 25–33 กก. และน้ำส้มควันไม้ใช้ได้จริง 3–6 ลิตร
Glossary

อภิธานศัพท์

คำที่พบบ่อยในวงการถ่าน ไม้ และไฟ พร้อมคำภาษาอังกฤษสำหรับใช้ค้นข้อมูลต่อ

ไพโรไลซิสPyrolysis

การสลายตัวของไม้ด้วยความร้อนในสภาวะที่ออกซิเจนเข้าถึงได้จำกัด ทำให้ไม้ไม่ถูกเผาไหม้เป็นขี้เถ้า แต่แตกสลายจากภายในจนเหลือโครงคาร์บอน คือกระบวนการที่เปลี่ยนไม้เป็นถ่าน

คาร์บอนคงตัวFixed Carbon

สัดส่วนคาร์บอนที่เหลืออยู่หลังหักความชื้น สารระเหย และเถ้าออกแล้ว เป็นตัวชี้วัดคุณภาพถ่านที่สำคัญที่สุด ยิ่งสูงไฟยิ่งทนและให้ความร้อนสูง คำนวณจาก 100 ลบด้วยสามค่าที่เหลือ

สารระเหยVolatile Matter

สารที่ระเหยออกเมื่อถ่านถูกความร้อน ถ้าเหลือมากแปลว่าเปลี่ยนสภาพไม่สมบูรณ์ ทำให้เกิดควันและกลิ่นขณะใช้งาน วัดโดยเผาที่ 950 องศาเซลเซียส 6 นาทีในสภาวะไม่มีอากาศ

เถ้าAsh Content

ส่วนที่เป็นแร่ธาตุซึ่งเผาต่อไม่ได้ มาจากดินที่ต้นไม้ดูดขึ้นมาและสิ่งเจือปน ยิ่งสูงยิ่งได้เนื้อถ่านจริงน้อยและต้องทำความสะอาดเตาบ่อย วัดโดยเผาที่ 750 องศาเซลเซียส

ค่าความร้อนCalorific Value

พลังงานที่ได้ต่อน้ำหนัก วัดด้วยเครื่อง Bomb Calorimeter หน่วยที่ใช้บ่อยคือแคลอรีต่อกรัม หรือเมกะจูลต่อกิโลกรัม

ผลผลิตYield

อัตราส่วนน้ำหนักถ่านที่ได้ต่อน้ำหนักไม้แห้งที่ใส่เข้าเตา คิดเป็นร้อยละ วัดได้ด้วยตาชั่งอย่างเดียว จึงเป็นตัวชี้วัดที่ชุมชนใช้ได้ทันที

ดัชนีแตกร่วนShatter Index

ค่าที่บอกความแข็งแรงของถ่านเมื่อถูกกระแทก ทดสอบโดยปล่อยถ่านจากความสูงกำหนดแล้วชั่งส่วนที่ยังคงขนาด ยิ่งใกล้ 1 ยิ่งทนต่อการขนส่ง

ถ่านดิบUnder-carbonised Charcoal

ถ่านที่เปลี่ยนสภาพไม่หมด สังเกตจากแกนกลางเป็นสีน้ำตาลหรือเหลืองเมื่อหักดู ให้ควันและกลิ่นฉุนเมื่อถูกความร้อน จุดติดยากและไฟไม่ทน

ถ่านขาวWhite Charcoal

ถ่านที่เผาเกิน 1,000 องศาเซลเซียส แล้วคราดออกมาดับนอกเตาด้วยขี้เถ้าผสมดิน ทำให้เนื้อยุบตัวแน่นและผิวนอกมีสีขาวนวล เคาะแล้วเสียงกังวานเหมือนโลหะ

บินโชตันBinchōtan

ถ่านขาวที่ผลิตในญี่ปุ่นด้วยกรรมวิธีดั้งเดิมตั้งแต่ยุคเอโดะ วัตถุดิบหลักคือไม้โอ๊กอูบาเมะจากจังหวัดวากายามะ ก้อนเดียวไหม้ได้นาน 5–6 ชั่วโมง

ถ่านอัดแท่งBriquette

ถ่านที่ผลิตจากผงถ่านหรือวัสดุเหลือใช้ นำมาบดผสมตัวประสานแล้วอัดขึ้นรูป จุดแข็งคือขนาดเท่ากันทุกก้อนทำให้ไฟนิ่ง แต่มีเถ้ามากกว่าและไม่ให้กลิ่นไม้

ถ่านกัมมันต์Activated Carbon

ถ่านที่ผ่านการกระตุ้นด้วยไอน้ำหรือสารเคมีที่อุณหภูมิสูง ทำให้มีพื้นที่ผิวมหาศาล ใช้ดูดซับสารในการกรองน้ำและอากาศ ไม่ใช่ถ่านหุงต้ม

ไบโอชาร์Biochar

ถ่านที่ผลิตเพื่อใส่ลงดินโดยเฉพาะ ช่วยให้ดินอุ้มน้ำ เก็บธาตุอาหาร และเป็นที่อยู่ของจุลินทรีย์ สลายตัวช้ามากจึงถือเป็นการกักเก็บคาร์บอนระยะยาว

การชาร์จไบโอชาร์Charging

การหมักไบโอชาร์กับปุ๋ยคอกหรือน้ำหมักก่อนใส่ลงดิน เพื่อให้รูพรุนอิ่มตัวด้วยธาตุอาหารก่อน ถ้าไม่ทำ ไบโอชาร์จะดูดธาตุอาหารจากดินจนพืชขาดในฤดูแรก

น้ำส้มควันไม้Wood Vinegar

ของเหลวที่ได้จากการควบแน่นควันในช่วงอุณหภูมิปากปล่อง 80–150 องศาเซลเซียส มีสารประกอบกว่า 200 ชนิด ต้องพักตกตะกอนอย่างน้อย 90 วันก่อนใช้

ทาร์Tar

น้ำมันดินที่ปนมากับน้ำส้มควันไม้ดิบ มีสาร PAHs สูง อุดปากใบพืช ต้องแยกออกด้วยการพักตกตะกอนจนแยกชั้น

PAHsPolycyclic Aromatic Hydrocarbons

กลุ่มสารก่อมะเร็งที่เกิดจากการเผาไหม้ไม่สมบูรณ์ ในการปิ้งย่างเกิดจากไขมันที่หยดลงถ่านแล้วกลายเป็นควันลอยกลับขึ้นมาเกาะอาหาร

คาร์บอนมอนอกไซด์Carbon Monoxide (CO)

ก๊าซไม่มีสีไม่มีกลิ่นจากการเผาไหม้คาร์บอนไม่สมบูรณ์ แย่งที่ออกซิเจนในการลำเลียงไปเลี้ยงเซลล์ ทำให้ปวดหัว คลื่นไส้ หมดสติ และเสียชีวิตได้ในที่อับอากาศ

เตาเผาแบบปิดClosed Kiln

เตาที่ควบคุมปริมาณอากาศเข้าได้ตลอดรอบการเผา ให้ผลผลิตสูงกว่าการสุมกองสองถึงสามเท่าและปล่อยควันน้อยกว่ามาก

เตา RetortRetort Kiln

เตาสองห้องที่ไม้อยู่ในห้องปิดสนิท ก๊าซที่เกิดขึ้นถูกดึงกลับมาเผาเป็นเชื้อเพลิงให้ตัวเอง ให้ผลผลิตสูงสุดและควันน้อยที่สุด

เตา TLUDTop-Lit UpDraft

เตาที่จุดไฟจากด้านบนแล้วปล่อยให้ไฟลามลง อากาศไหลขึ้นผ่านชั้นวัสดุ เหมาะกับเศษวัสดุเกษตรชิ้นเล็กอย่างแกลบและซังข้าวโพด

ปล่องจุดถ่านChimney Starter

กระบอกโลหะมีตะแกรงรองภายในและรูอากาศรอบฐาน บังคับให้ความร้อนไหลขึ้นตรงผ่านกองถ่าน ทำให้ถ่านติดทั่วถึงโดยไม่ต้องพัด

ไฟสองโซนTwo-Zone Fire

การกองถ่านไว้เพียงครึ่งเดียวของเตา เหลืออีกครึ่งว่างไว้เป็นโซนความร้อนอ้อม ใช้ซีลผิวฝั่งหนึ่งและทำให้สุกถึงข้างในอีกฝั่ง ช่วยลด PAHs ด้วย

มผช.TCPS

มาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน ข้อกำหนดด้านคุณภาพที่สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมออกให้เหมาะกับผลิตภัณฑ์ชุมชน เพื่อยกระดับคุณภาพให้เป็นที่ยอมรับ

ของป่าForest Product

นิยามตามพระราชบัญญัติป่าไม้ ซึ่งรวมถึงไม้ ส่วนต่าง ๆ ของไม้ ถ่านไม้ น้ำมันไม้ และยางไม้ โดยระบุว่าหมายความรวมถึงถ่านไม้ที่บุคคลทำขึ้นด้วย

ค่าภาคหลวงRoyalty

ค่าธรรมเนียมที่เรียกเก็บจากการทำไม้หวงห้าม โดยกฎหมายระบุว่าถ่านที่ทำจากไม้หวงห้ามคิดอัตราเป็นสองเท่าของอัตราไม้ฟืนหรือไม้เผาถ่าน

UN 1361Charcoal, Class 4.2

หมายเลขสินค้าอันตรายของถ่านในการขนส่ง จัดอยู่ในกลุ่มของแข็งที่ลุกติดไฟได้เอง เพราะถ่านดูดซับออกซิเจนแล้วคายความร้อนจนสะสมได้ในตู้ปิด

T-VERThailand Voluntary Emission Reduction

กลไกลดก๊าซเรือนกระจกภาคสมัครใจของไทย ดำเนินการโดยองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก ใช้เป็นเส้นทางขอรับรองคาร์บอนเครดิตในประเทศ

VVBValidation and Verification Body

ผู้ประเมินภายนอกที่ขึ้นทะเบียนแล้ว ทำหน้าที่ตรวจสอบความใช้ได้ของโครงการและทวนสอบปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่ลดหรือกักเก็บได้

รหัสล็อตLot Code

รหัสที่ระบุชนิดไม้ วันที่เผา และรอบการเผาของถ่านแต่ละถุง ทำให้ตรวจสอบย้อนกลับไปถึงใบบันทึกการเผาและแหล่งที่มาของไม้ได้

Directory

หน่วยงานที่ต้องติดต่อ

ใครดูแลเรื่องอะไร เพื่อไม่ให้เสียเวลาเดินผิดที่

สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
สมอ.

ออกและรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน มผช. ยื่นคำขอได้ที่ สมอ. หรือสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัด

กรมป่าไม้ และสำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ในพื้นที่
กรมป่าไม้

หนังสือรับรองไม้ ผลิตภัณฑ์ไม้ และถ่านไม้ เพื่อการค้าและการส่งออก รวมถึงคำแนะนำเรื่องแหล่งที่มาของไม้

องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก
อบก. / TGO

ดูแลกลไก T-VER ตั้งแต่การขึ้นทะเบียนโครงการ การทวนสอบ ไปจนถึงระบบทะเบียนคาร์บอนเครดิต

กรมส่งเสริมการเกษตร และสำนักงานเกษตรอำเภอ
กรมส่งเสริมการเกษตร

จดทะเบียนวิสาหกิจชุมชนด้วยแบบคำขอ สวช.01 ทั้งที่สำนักงานและผ่านระบบออนไลน์

กรมวิทยาศาสตร์บริการ
วศ. / DSS

รับทดสอบตัวอย่างตามรายการมาตรฐาน เช่น ความชื้น ค่าความร้อน และปริมาณเถ้า

ศูนย์บัญชาการป้องกันแก้ไขปัญหาไฟป่าระดับอำเภอ และ อปท.
อำเภอ / อปท.

อนุมัติการเผาในช่วงประกาศห้ามเผา ผ่านการลงทะเบียนล่วงหน้าอย่างน้อย 3 วัน

สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัด
สอจ.

ให้คำแนะนำและรับคำขอ มผช. ในระดับจังหวัด

สถานีพัฒนาที่ดิน กรมพัฒนาที่ดิน
พด.

วิเคราะห์ค่า pH ค่าการนำไฟฟ้า และธาตุอาหารในดิน สำหรับงานไบโอชาร์

Index

ดัชนีบทความตามกลุ่มผู้อ่าน

บทความเรื่องเดียวกันอาจอยู่ในหลายกลุ่ม เพราะเรื่องไฟไม่ได้แยกกันเด็ดขาด

Quick Answers

คำถามด่วน

คำตอบสั้นสำหรับคำถามที่ถูกถามบ่อยที่สุด ถ้าต้องการรายละเอียดให้กดเข้าบทความที่เกี่ยวข้อง

ถ่านคุณภาพดีมีค่าคาร์บอนคงตัวเท่าไร
ถ่านคุณภาพดีควรมีคาร์บอนคงตัวตั้งแต่ 70% ขึ้นไป โดยถ่านเกรดสูงอยู่ที่ 78% ขึ้นไป ขณะที่ถ่านทั่วไปในตลาดมักอยู่ราว 55–65%
ควรเผาถ่านที่อุณหภูมิเท่าไร
ช่วง 400–500 องศาเซลเซียสเหมาะกับถ่านหุงต้ม ช่วง 500–600 องศาเซลเซียสเหมาะกับไบโอชาร์ ส่วนถ่านขาวต้องเกิน 1,000 องศาเซลเซียส
เตาเผาถ่านแบบปิดให้ผลผลิตเท่าไร
หลุมดินหรือสุมกองให้ 8–15% ของน้ำหนักไม้แห้ง เตาถัง 200 ลิตรให้ 20–28% เตาอิฐก่อทรงโดมให้ 25–32% และเตาแบบสองห้องให้ 28–35%
เก็บน้ำส้มควันไม้ที่อุณหภูมิเท่าไร
เก็บเฉพาะช่วงอุณหภูมิปากปล่อง 80–150 องศาเซลเซียส แล้วพักตกตะกอนในภาชนะทึบแสงอย่างน้อย 90 วันก่อนใช้
ใส่ไบโอชาร์ในแปลงผักอัตราเท่าไร
ใช้ 1–2 กิโลกรัมต่อตารางเมตร คลุกดินชั้นบน 10–15 เซนติเมตร และต้องผ่านการชาร์จกับปุ๋ยคอกมาก่อนใส่ลงดิน
ปิ้งย่างด้วยเตาถ่านในห้องแอร์อันตรายไหม
อันตรายถึงชีวิต เพราะก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ที่ไม่มีสีไม่มีกลิ่นจะสะสมจนทำให้หมดสติและเสียชีวิตได้ ต้องใช้ในที่ที่ระบายอากาศดีเท่านั้น
ถ่านที่เพิ่งออกจากเตาต้องพักนานเท่าไรก่อนบรรจุ
ควรพักในภาชนะโลหะมีฝาปิดอย่างน้อย 24–48 ชั่วโมง เพราะความร้อนที่สะสมอยู่ภายในสามารถทำให้ถ่านลุกติดไฟได้เองหลังบรรจุแล้ว
ขายถ่านเชิงพาณิชย์ต้องขอเอกสารอะไร
กฎหมายป่าไม้นับถ่านไม้เป็นของป่า และมีบทบัญญัติเรื่องหนังสือรับรองไม้ ผลิตภัณฑ์ไม้ และถ่านไม้ เพื่อการค้าหรือการส่งออก ควรตรวจสอบกับสำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ในพื้นที่ก่อนเริ่มขาย
ค่าความร้อน 1 เมกะจูลต่อกิโลกรัม เท่ากับกี่แคลอรีต่อกรัม
ประมาณ 239 แคลอรีต่อกรัม ดังนั้นถ่านที่ให้ค่าความร้อน 28 เมกะจูลต่อกิโลกรัม จะเทียบเท่าราว 6,700 แคลอรีต่อกรัม
จะรู้ได้อย่างไรว่าถ่านที่ซื้อมาเป็นถ่านดิบ
หักดูหน้าตัด ถ้าเห็นแกนกลางเป็นสีน้ำตาลหรือเหลืองแทนที่จะดำมันวาวทั้งชิ้น คือถ่านดิบ และเมื่อเคาะจะได้เสียงทึบแทนเสียงกังวาน
Next

อ่านแล้วอยากลองของจริง

ขอชุดทดลองพร้อมผลวัดค่าของล็อตนั้น ไปเทียบกับถ่านที่ใช้อยู่

ดูผลิตภัณฑ์ ติดต่อเรา