งานวิจัยพบว่าถ่านอัดแท่งปล่อยคาร์บอนมอนอกไซด์เกิน 250 กรัมต่อกิโลกรัม และวิเคราะห์ได้ว่าตัวแปรใดในถ่านที่ทำให้มลพิษสูงขึ้น
คำถามที่ตอบยากที่สุดในเรื่องถ่านคือ แบบไหนควันน้อยกว่ากัน เพราะคนตอบมักตอบจากความรู้สึกหรือจากยี่ห้อที่ตัวเองใช้
โชคดีที่มีงานวิจัยที่วัดค่าการปล่อยมลพิษจากการเผาถ่านที่ซื้อจากตลาดจริง แล้ววิเคราะห์ต่อว่าคุณสมบัติใดของถ่านที่ทำให้ตัวเลขต่างกัน
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์สามข้อ คือประเมินคุณลักษณะของถ่านที่ขายในตลาด วัดค่าการปล่อยมลพิษจากการเผา และหาว่าคุณสมบัติใดมีผลต่อมลพิษ1
| มลพิษที่วัด | ถ่านอัดแท่ง | ถ่านไม้ก้อน |
|---|---|---|
| คาร์บอนมอนอกไซด์ | มากกว่า 250 g/kg | ต่ำกว่า |
| สารอินทรีย์ระเหย | มากกว่า 1.5 g/kg | ต่ำกว่า |
| ฝุ่นละอองแขวนลอยรวม | มากกว่า 7.5 g/kg | ต่ำกว่า |
ข้อสรุปของงานวิจัยคือ ถ่านไม้ก้อนปล่อยมลพิษต่ำกว่าถ่านอัดแท่ง และผู้วิจัยยังอธิบายต่อว่าเพราะอะไร1
ผู้วิจัยใช้การวิเคราะห์องค์ประกอบหลักเพื่อหาความสัมพันธ์ระหว่างคุณสมบัติของถ่านกับค่าการปล่อยมลพิษ ผลออกมาเป็นสองกลุ่มที่ชัดเจน
สารระเหย ปริมาณเถ้า ความชื้น และไนโตรเจน สัมพันธ์เชิงบวกกับการปล่อยมลพิษ ส่วนปริมาณคาร์บอน คาร์บอนคงตัว และอัตราส่วนเชื้อเพลิง สัมพันธ์เชิงลบ1
เนื่องจากถ่านไม้ก้อนมีค่าอยู่ในกลุ่มหลังมากกว่า มันจึงปล่อยมลพิษน้อยกว่าโดยธรรมชาติของตัวมันเอง ไม่ใช่เพราะยี่ห้อหรือการตลาด
ควันไม่ได้มาจากถ่าน แต่มาจากสิ่งที่ไม่ใช่คาร์บอนซึ่งติดมากับถ่าน
เพราะน้ำที่ปนอยู่ต้องถูกไล่ออกก่อนที่ถ่านจะเผาไหม้ได้เต็มที่ ช่วงนั้นอุณหภูมิยังต่ำและการเผาไหม้ยังไม่สมบูรณ์ จึงเกิดคาร์บอนมอนอกไซด์และควันมากกว่า
งานวิจัยพบว่าถ่านอัดแท่งมีความชื้นมากกว่า 6% ขณะที่ถ่านไม้ก้อนต่ำกว่า1 ซึ่งส่วนหนึ่งมาจากกระบวนการผลิตที่ต้องใช้น้ำผสมตัวประสาน
งานวิจัยที่วิเคราะห์ก๊าซจากการเผาถ่านและถ่านอัดแท่งระบุว่าการปล่อยฝุ่นละอองอยู่ในช่วง ราว 110 ถึง 280 มิลลิกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการเกิดหมอกควันในบริเวณที่มีเตาย่างจำนวนมาก เช่น ลานปิกนิกหรือพื้นที่นันทนาการในวันที่แดดจัด2
ผู้วิจัยยังตั้งข้อสังเกตว่ายิ่งเตาสกปรก ควันยิ่งรบกวนและเป็นอันตรายมากขึ้น ทั้งกับคนที่ย่างเองและคนที่อยู่รอบข้าง ซึ่งเป็นตัวแปรที่ควบคุมได้ง่ายที่สุดและมักถูกละเลย
ต้องพูดให้ชัดสามข้อ เพื่อไม่ให้บทความนี้กลายเป็นการโฆษณาแฝง
อย่าเลือกจากคำว่าอัดแท่งหรือก้อน แต่ให้เลือกจากสามค่าที่งานวิจัยชี้ว่าเกี่ยวข้องกับมลพิษโดยตรง คือคาร์บอนคงตัวสูง สารระเหยต่ำ และเถ้าต่ำ ถ้าผู้ขายบอกค่าเหล่านี้ไม่ได้เลย นั่นคือข้อมูลอย่างหนึ่งในตัวมันเอง
ตัวเลขในบทความนี้มาจากงานวิจัยที่วิเคราะห์ตัวอย่างเฉพาะกลุ่มในเงื่อนไขของแต่ละการศึกษา ถ่านอัดแท่งและถ่านไม้ก้อนในตลาดมีคุณภาพแตกต่างกันมากตามผู้ผลิตและวัตถุดิบ จึงไม่ควรใช้ตัวเลขเหล่านี้ตัดสินสินค้าชิ้นใดชิ้นหนึ่งโดยไม่มีผลวิเคราะห์ของสินค้านั้นเอง
คาร์บอนคงตัวสูงและสารระเหยต่ำ คือสิ่งที่ทำให้ควันน้อยตั้งแต่ต้นทาง
ตัวเลขที่ควรทำให้ทุกร้านทบทวนระบบระบายอากาศ
เรื่องคาร์บอนมอนอกไซด์ที่อาจช่วยชีวิตคนได้