ก่อนสั่งถ่านล็อตใหญ่ ใช้เจ็ดวิธีนี้ตรวจสอบก่อน ทุกวิธีใช้ของที่มีอยู่ในครัวอยู่แล้ว และรู้ผลภายในไม่กี่นาที
ปัญหาใหญ่ที่สุดของการซื้อถ่านคือไม่มีใครบอกได้ว่าถุงที่ถืออยู่ในมือดีหรือไม่ดี จนกว่าจะจุดไฟ และเมื่อถึงตอนนั้นก็มักซื้อมาแล้วเป็นร้อยกิโล
ข่าวดีคือถ่านคุณภาพดีกับถ่านคุณภาพต่ำแยกออกจากกันได้ไม่ยาก ถ้ารู้ว่าต้องดูอะไร
หยิบถ่านสองก้อนมาเคาะกัน ถ่านที่สุกดีจะให้เสียงกังวานใสคล้ายเคาะโลหะหรือกระเบื้อง ส่วนถ่านดิบจะให้เสียงทึบตื้อเหมือนเคาะไม้ผุ
เสียงบอกความหนาแน่นของโครงสร้างคาร์บอน ซึ่งสัมพันธ์โดยตรงกับปริมาณความร้อนที่จะได้และระยะเวลาที่ไฟจะอยู่
หักถ่านออกเป็นสองท่อนแล้วดูหน้าตัด ถ่านที่ดีจะมีเนื้อดำมันวาวสม่ำเสมอทั้งชิ้น และมองเห็นลายเสี้ยนไม้ชัดเจน
ถ้าเห็นแกนกลางเป็นสีน้ำตาลหรือเหลือง นั่นคือเนื้อไม้ที่ยังเปลี่ยนเป็นถ่านไม่หมด ถ่านชนิดนี้จะให้ควันและกลิ่นเมื่อถูกความร้อน
ถ่านที่เผาสุกดีจะเปื้อนมือน้อยอย่างน่าประหลาด เพราะผงคาร์บอนยึดติดกันแน่นแล้ว ถ่านที่จับแล้วมือดำสนิททันทีและมีผงร่วงมาก มักเป็นถ่านที่โครงสร้างเปราะและจะแตกเป็นผงตั้งแต่ยังไม่ได้ใช้
โยนถ่านลงในถังน้ำ ถ่านที่มีรูพรุนสูงและความชื้นต่ำจะลอยในช่วงแรก ถ่านที่จมทันทีมักมีความชื้นสูงหรือมีดินทรายปน
ข้อควรระวัง วิธีนี้ทำให้ถ่านเปียกและต้องตากแห้งก่อนใช้ จึงเหมาะกับการทดสอบตัวอย่างเท่านั้น
นี่คือการทดสอบที่บอกอะไรได้มากที่สุด
| สังเกต | ถ่านคุณภาพดี | ถ่านคุณภาพต่ำ |
|---|---|---|
| เวลาจุดติด | 5–10 นาที | เกิน 15 นาที ต้องพัดตลอด |
| ควันตอนจุด | แทบไม่มี | ควันขาวหนา กลิ่นฉุนแสบตา |
| เสียงปะทุ | ไม่มี | ปะทุ มีสะเก็ดไฟกระเด็น |
| ระยะเวลาไฟแรง | 2–3 ชั่วโมง | ไม่ถึงชั่วโมง ต้องเติมบ่อย |
| เถ้าที่เหลือ | น้อย สีขาวเทา | เถ้าเยอะ กองใหญ่กว่าถ่านที่ใส่ไป |
สะเก็ดไฟเป็นสัญญาณอันตรายที่ไม่ควรมองข้าม เพราะนอกจากเสี่ยงกับพนักงานหน้าเตาแล้ว ยังบอกว่าถ่านมีความชื้นสูงหรือมีสิ่งเจือปน
วิธีนี้ให้ผลเป็นตัวเลขที่เถียงไม่ได้ ใช้ถ่านน้ำหนักเท่ากันสองยี่ห้อ ต้มน้ำปริมาณเท่ากันในภาชนะเดียวกัน แล้วจับเวลาจนเดือด
ถ่านที่ให้ความร้อนสูงกว่าจะต้มน้ำเดือดเร็วกว่าอย่างเห็นได้ชัด และที่สำคัญกว่านั้นคือ ลองปล่อยให้ไฟเดินต่อไปแล้วจับเวลาว่าไฟอยู่ได้นานแค่ไหนก่อนต้องเติม
ปล่อยถ่านจากความสูงประมาณสองเมตรลงพื้นแข็งสองครั้ง แล้วดูว่าแตกเป็นผงมากน้อยแค่ไหน
ถ่านที่แตกร่วนง่ายจะเสียหายระหว่างขนส่งและจัดเก็บ ทำให้สิ่งที่จ่ายเงินซื้อไปกลายเป็นผงที่ใช้งานไม่ได้ก่อนถึงมือคุณ
ขอตัวอย่างก่อนเสมอ ผู้ขายที่มั่นใจในของจะยินดีส่งตัวอย่างให้ทดสอบ และควรถามหาค่าความชื้น ปริมาณเถ้า และคาร์บอนคงตัว ถ้าผู้ขายตอบไม่ได้ แปลว่าเขาไม่เคยวัด และคุณกำลังซื้อของที่ไม่มีใครรู้คุณภาพจริง
ลองทดสอบทั้งเจ็ดข้อกับถ่านของเรา แล้วเทียบกับถ่านที่ใช้อยู่
ดิน น้ำ ลม ไฟ ไม่ใช่คำเปรียบเปรยเชิงกวี แต่คือตัวแปรสี่ตัวที่ตัดสินว่าไม้กองเดียวกันจะออกมาเป็นถ่านชั้นดีหรือกองขี้เถ้า
ต้นทุนที่แท้จริงของถ่านไม่ได้อยู่ที่ราคาต่อกิโลกรัม แต่อยู่ที่จำนวนกิโลกรัมที่ใช้จริง เวลาของพนักงาน และลูกค้าที่ไม่กลับมา