การเอาน้ำมันเครื่องเก่ามาเผาฟังดูเป็นการใช้ของเหลือใช้ให้คุ้มค่า เราเคยคิดแบบนั้นเหมือนกัน จนได้อ่านสิ่งที่หน่วยงานกำกับดูแลวัดไว้
ตอนออกแบบชุดหัวพ่นไฟ เราเคยระบุเชื้อเพลิงไว้ว่า "น้ำมันเตา หรือน้ำมันใช้แล้วชนิดเหมาะสม" เพราะฟังดูเป็นการใช้ของเหลือใช้ให้เกิดประโยชน์ ซึ่งตรงกับแนวคิดของแบรนด์
แต่เมื่อไปอ่านสิ่งที่หน่วยงานกำกับดูแลวัดไว้จริง เราตัดสินใจตัดน้ำมันเครื่องใช้แล้วออกจากสายผลิตภัณฑ์ทั้งหมด บทความนี้อธิบายว่าทำไม
| เชื้อเพลิง | สถานะ | เหตุผล |
|---|---|---|
| น้ำมันเตา | เชื้อเพลิงหลัก | ผลิตมาเพื่อการเผาโดยเฉพาะ องค์ประกอบคงที่ ควบคุมการเผาไหม้ได้แม่นยำ และไม่มีสารปนเปื้อนสะสมที่ควบคุมไม่ได้ |
| น้ำมันดีเซล | ใช้ได้ | สะอาดกว่าและจุดง่ายกว่า เหมาะกับช่วงจุดเริ่มต้น แต่ต้นทุนสูงกว่ามากถ้าใช้ตลอดรอบ |
| น้ำมันเครื่องใช้แล้ว | เราไม่ใช้ | มีโลหะหนักและสารปนเปื้อนสะสมจากการใช้งานในเครื่องยนต์ และมีข้อจำกัดทางกฎหมายเรื่องการจัดการของเสีย |
| น้ำมันที่ไม่ทราบที่มา | ห้ามใช้ | อาจปนสารทำละลายหรือน้ำยาหล่อเย็น ซึ่งเสี่ยงต่อการเกิดสารกลุ่มไดออกซินที่ควบคุมไม่ได้ |
น้ำมันหล่อลื่นเมื่อผ่านการใช้งานในเครื่องยนต์ จะสะสมสิ่งที่ไม่ได้อยู่ในน้ำมันตอนซื้อมา ทั้งเศษโลหะจากการสึกหรอ สารเติมแต่งที่เสื่อมสภาพ และสิ่งปนเปื้อนจากการใช้งาน
เอกสาร AP-42 ของ US EPA เรื่องการเผาน้ำมันใช้แล้วระบุว่ามลพิษที่อาจเกิดขึ้นได้แก่ คาร์บอนมอนอกไซด์ ซัลเฟอร์ออกไซด์ ไนโตรเจนออกไซด์ ฝุ่นละอองรวมถึง PM-10 โลหะหนัก และสารอินทรีย์1
งานที่ตีพิมพ์ใน Environmental Science & Technology อ้างถึงการวัดการเผาน้ำมันใช้แล้วเป็นเชื้อเพลิงทำความร้อนในรัฐเวอร์มอนต์ และได้ข้อสรุปที่ตรงมาก คือปริมาณสารปนเปื้อนที่ออกมาทางอากาศสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับปริมาณที่อยู่ในน้ำมันที่ป้อนเข้า เพราะเครื่องขนาดเล็กที่ศึกษาไม่มีระบบควบคุมมลพิษ2
ไม่มีขั้นตอนไหนในเครื่องขนาดเล็กที่กำจัดโลหะหนักได้ มันแค่เปลี่ยนจากของเหลวในถัง เป็นอนุภาคในอากาศที่คนหน้าเตาสูดเข้าไป
รายงานของหน่วยงานสิ่งแวดล้อมแคนาดายังระบุความกังวลเฉพาะเจาะจงต่อเครื่องทำความร้อนขนาดเล็กที่เผาน้ำมันใช้แล้วและไม่ได้รับการบำรุงรักษา ซึ่งทำให้ปล่อยโลหะหนักและสาร PAHs สู่สิ่งแวดล้อม3
ข้อนี้เป็นเหตุผลที่หนักที่สุดสำหรับเรา
มลพิษจากการเผาไม่ได้กระจายออกไปเท่ากันทุกทิศ คนที่ยืนคุมเตาอยู่ห่างจากปลายเปลวไฟไม่กี่เมตรตลอดสองชั่วโมง คือคนที่ได้รับความเข้มข้นสูงที่สุด และมักเป็นเจ้าของกิจการเองหรือคนในครอบครัว
นักวิชาการไทยเคยเตือนเรื่องนี้โดยตรงว่า น้ำมันเครื่องเก่ามีสารเคมีที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ และไม่ควรนำกลับมาใช้ใหม่โดยเฉพาะการนำมาเป็นเชื้อเพลิง เพราะเป็นอันตรายต่อผู้ใช้ที่สูดดมและเป็นการปล่อยสารอันตรายสู่สิ่งแวดล้อม7
ในไทย น้ำมันหล่อลื่นที่ใช้แล้วถูกจัดการภายใต้กรอบของเสียที่ต้องมีการจัดการตามหลักเกณฑ์ โดยเส้นทางปกติคือถูกรวบรวมโดยผู้รับขนส่ง แล้วส่งเข้าคลังที่มีการบำบัดเบื้องต้น ก่อนส่งไปกำจัดหรือใช้ประโยชน์ต่อ6
ทางเลือกในการใช้ประโยชน์ที่ระบุไว้ ได้แก่การเผาเป็นเชื้อเพลิงในเตาเผาปูนซีเมนต์ซึ่งมีอุณหภูมิสูงมากและมีระบบควบคุมมลพิษ หรือนำไปผ่านกระบวนการกลั่นใหม่6
การที่กฎหมายอนุญาตให้ใช้น้ำมันใช้แล้วเป็นเชื้อเพลิงทดแทนไม่ได้แปลว่าใครก็เอามาเผาที่ไหนก็ได้ เส้นทางที่ได้รับอนุญาตคือการเผาในโรงงานที่มีใบอนุญาต มีอุณหภูมิสูงพอ และมีระบบควบคุมมลพิษ ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับการเผาในหัวพ่นไฟกลางแจ้งที่ไม่มีระบบบำบัดใด ๆ
สหรัฐอเมริกามีข้อกำหนดเฉพาะสำหรับเครื่องทำความร้อนที่ใช้น้ำมันใช้แล้ว โดยต้องครบสามข้อพร้อมกัน4
โครงสร้างของข้อกำหนดนี้บอกอะไรบางอย่าง คือยอมให้ทำได้เฉพาะขนาดเล็กและเฉพาะน้ำมันที่รู้ที่มาแน่ชัด ไม่ได้เปิดเสรีให้รับซื้อน้ำมันจากที่ไหนก็ได้มาเผา ซึ่งเป็นรูปแบบที่ต่างจากภาพที่คนส่วนใหญ่นึกถึง
เราชั่งสามอย่าง คือประโยชน์ที่ได้ ความเสี่ยงที่รับ และความสอดคล้องกับสิ่งที่แบรนด์บอกไว้
| ประเด็น | ข้อสรุปของเรา |
|---|---|
| ประโยชน์ | ประหยัดค่าเชื้อเพลิงได้จริง แต่หัวพ่นไฟใช้เฉพาะช่วงต้นรอบเท่านั้น ปริมาณเชื้อเพลิงที่ประหยัดได้จึงไม่มาก |
| ความเสี่ยงต่อสุขภาพ | ตกอยู่กับคนหน้าเตาเป็นหลัก ซึ่งคือเจ้าของกิจการเองหรือคนในครอบครัว |
| ความเสี่ยงทางกฎหมาย | อยู่ในพื้นที่ที่ตีความได้หลายทาง และอาจกลายเป็นปัญหาเมื่อขยายเป็นกิจการ |
| ความสอดคล้องกับแบรนด์ | เราบอกว่าไม่นำวัสดุที่มีสารเคมีเข้าเตาเผาถ่าน การยอมให้เผาน้ำมันเครื่องเก่าในอุปกรณ์ของเราเองจึงขัดกันชัดเจน |
เมื่อดูรวมกัน ประโยชน์ที่ได้ไม่คุ้มกับสิ่งที่ต้องแลก เราจึงตัดตัวเลือกนี้ออกทั้งหมด และปรับสเปกของอุปกรณ์ให้ระบุน้ำมันเตาเป็นเชื้อเพลิงหลักเพียงอย่างเดียว
เอกสารและภาพประกอบรุ่นแรกของอุปกรณ์นี้เคยระบุน้ำมันใช้แล้วไว้เป็นทางเลือก เราไม่ลบประวัตินั้นทิ้ง แต่บันทึกไว้ว่าเปลี่ยนเพราะอะไร เพราะการเปลี่ยนใจเมื่อเจอข้อมูลที่ดีกว่า ควรเป็นเรื่องที่บอกได้ ไม่ใช่เรื่องที่ต้องกลบ
มี และเป็นทางที่เราสนใจกว่า
สามทางนี้ให้ผลด้านการใช้ของเหลือใช้เหมือนกัน โดยไม่ต้องแลกกับการปล่อยโลหะหนักใส่คนที่ยืนอยู่ข้างเตา
บทความนี้เรียบเรียงจากเอกสารของหน่วยงานกำกับดูแลและงานวิชาการที่เผยแพร่ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กฎเกณฑ์เรื่องการจัดการน้ำมันใช้แล้วแตกต่างกันตามประเภทกิจการและพื้นที่ ก่อนดำเนินการจริงต้องตรวจสอบกับกรมโรงงานอุตสาหกรรมหรือหน่วยงานท้องถิ่นเสมอ
ชุดหัวพ่นไฟช่วยเผา ออกแบบให้ใช้น้ำมันเตาเป็นเชื้อเพลิงหลัก
รายการตรวจก่อนจุดทุกครั้ง และสัญญาณที่ต้องหยุดทันที
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับผู้ผลิตถ่าน